Пишувањето е креативен процес и по своја природа е субјективно. Но, тоа не значи дека нема правила. Постојат препознаени насоки кои речиси секогаш помагаат – а потоа може и свесно да ги прекршите, ако имате јасна причина за тоа. Сепак, постојат грешки кои најчесто треба да се избегнуваат. Еве три такви примери од различни аспекти на пишувањето.
1. Процесот на пишување – Уредување додека пишувате
Секој писател има свој ритам: некој пишува одреден број зборови дневно, друг само за викенд, некој користи детална структура, друг оди инстинктивно. Сето тоа е во ред, но една од најчестите замки е уредување во моментот на пишување.
Компјутерите ни овозможуваат постојано да се враќаме назад – да бришеме, да исправаме, да бараме „совршена“ реченица. Но, тоа го прекинува креативниот тек и ја префрла работата од „создавање“ во „анализа“.
Решението е едноставно: оставете го уредувањето за подоцна. Ако не сте сигурни за одредена реченица, запишете белешка и продолжете. Прво фатете ја целата приказна, а потоа враќајте се на деталите.
2. Перспектива – Недоследност во POV
Многу романи се пишуваат од перспектива на еден лик во дадена сцена. Но, грешката што често се јавува е мешање на мислите и чувствата на други ликови – нешто што избраниот лик реално не може да го знае.
Пример – погрешно:
Ана му се насмевна на Марко. Беше сигурна дека ќе ја изненади. Кога го отвори подарокот, Ана беше разочарана.
Тука, авторот директно ни кажува што почувствувала Ана, иако приказната можеби е раскажана од перспектива на Марко.
Поправено:
Ана му се насмевна на Марко. Беше сигурна дека ќе ја изненади. Кога го отвори подарокот, лицето ѝ накратко се смени – како да беше разочарана.
Во оваа верзија добиваме опис што Марко може да го набљудува, без да навлегуваме во мислите на Ана. Така приказната останува доследна на избраната перспектива.
3. Дијалог – Претерано избегнување на „рече“
Во дијалогот најважни се зборовите што ликовите ги изговараат и значењето што го носат. Но, многу автори паѓаат во замката да бараат разновидни синоними за „рече“ – како „изусте“, „извика“, „промрморе“, „изговори“ – дури и кога нема реална потреба.
Во повеќето случаи, едноставното „рече“ е најдобро. Толку е природно што читателот речиси и не го забележува, што му дозволува на дијалогот да ја води сцената. Ако сакате да покажете како нешто е кажано, подобро е тоа да го направите преку контекст или акција.
Пример:
- „Не ми веруваш?“ – рече Ана.
- „Не ми веруваш?“ Ана го праша со поглед полн сомнеж.
Во вториот случај, не ви треба синоним за „рече“ – акцијата го кажува тоа наместо зборот.
Заклучок
Овие три совети изгледаат едноставни, но прават голема разлика:
- пишувајте слободно, без да се прекинувате со уредување,
- останете доследни на перспективата на избраниот лик,
- не претерувајте со заменки за „рече“.
Секако, постојат автори кои свесно ги прекршуваат овие правила и успеваат. Но, ако прво ги совладате, вашето пишување ќе биде појасно, пофокусирано и попријатно за читање.